Welke ethische en technologische spanningen ontstaan tussen hedendaagse veiligheidspraktijken enerzijds, en mensenrechten en democratische Europese waarden anderzijds, en hoe kan dit spanningsveld worden geadresseerd in beleid?

De aanpak van grensoverschrijdende dreigingen en risico’s – uiteenlopend van terrorisme tot klimaatverandering – staat op gespannen voet met Europese democratische waarden. Zo levert het analyseren van commerciële data zoals passagiersgegevens bijvoorbeeld spanningen op met het recht op dataprotectie. Het beperken van ‘radicale’ uitingen kan in strijd zijn met de vrijheid van meningsuiting. De inzet van energiebesparende technologieën – zoals ‘slimme’ elektriciteitsmeters – kan het recht op privacy aantasten. We weten bovendien dat veiligheidsproblemen en percepties van dreiging altijd het resultaat zijn van complexe politiek-maatschappelijke processen. Discoursen van (on)veiligheid moeten kritisch worden geanalyseerd, omdat zij kunnen leiden tot een politiek van uitzonderlijke, buiten-democratische maatregelen. Nederland is sterk op het gebied van veiligheidsonderzoek, dat kan bijdragen aan het ontwikkelen van ‘evidence-based’ veiligheidsbeleid. Door een bundeling van krachten kan men (o.a.) de volgende deelvragen aanpakken: • Welke dreigingen worden gezien door verschillende groepen als de meest urgente voor Nederland en Europa in de komende tien jaar? • Wat zijn precies de spanningsvelden tussen veiligheid en democratie op bepaalde deelterreinen en op verschillende bestuursniveaus? • Wat zijn de maatschappelijke (neven)effecten van veiligheidstechnologieën, bijvoorbeeld het gebruik van ‘big data’ voor veiligheidsbeslissingen? • Hoe kunnen inzichtelijke kosten-baten worden analysen gemaakt van preventieve of preemptieve maatregelen?