Wat is Europa en hoe kan de EU slagvaardig reageren op nieuwe uitdagingen?

Zelden waren de uitdagingen voor de Europese integratie groter. Ontwikkelingen van binnenuit en buitenaf zetten de EU onder druk. Kan het ongekende Europese experiment met kapitalisme en democratie zich handhaven in de eenentwintigste eeuw? De overzichtelijke wereld van de Koude Oorlog heeft plaatsgemaakt voor een geschiedenis van wij-zij, langs lijnen van religie, etniciteit en haves en have nots. Tegen deze achtergrond zijn twee vragen cruciaal. Hoe kan de EU slagvaardig reageren op nieuwe uitdagingen? Op crises, zoals die rond de euro en migratie, maar ook op ‘sluipende’ vraagstukken als vergrijzing en klimaatverandering? Is de EU in staat adequaat en tijdig te reageren en leiding te geven? En hoe kan de slagvaardigheid en de legitimiteit worden vergroot? Deze eerste vraag heeft directe implicaties voor een cruciale tweede: Wat is Europa? Hierbij gaat het niet alleen om beleid op rationele gronden alleen, maar ook over houvast, gevoel, ideeën, moraal en tradities. Waar lopen de geografische, spirituele, juridische, culturele en maatschappelijke grenzen? Welke Europa’s zijn mogelijk en denkbaar? En welke toekomstscenario’s horen daarbij? Welke plaats hebben burgers in dit geheel? Beide vragen raken de vitaliteit en legitimiteit van het Europa dat wij nu kennen. Beide vereisen ambitieus en multidisciplinair wetenschappelijk onderzoek.