De kwantummechanica heeft aangetoond dat de waarneming bepaalt hoe de werkelijkheid zich voordoet. Ligt het dan niet voor de hand om hieraan de conclusie te verbinden dat waarnemen niet registreren is, maar veranderen?

Een fenomeen laat in contact met een menselijk zintuig de gewaarwording van een harde diamant ontstaan. Door het fenomeen onveranderd te houden en alleen het zintuig te veranderen in de elektronenmicroscoop (een kunstmatig zintuig), ontstaat er een gewaarwording van voornamelijk lege ruimte. Zonder waarneming zou het fenomeen onkenbaar zijn, en nu met twee verschillende zintuigen, is daardoor nooit te bewijzen welke gewaarwording echter is dan de ander. Geen van beide toont het fenomeen zoals het onafhankelijk van de waarneming (objectief) zou zijn. Twee dingen, het fenomeen en het zintuig, laten in contact met elkaar een derde ding, een gewaarwording, ontstaan dat er daarvoor nog niet was. Door een ander zintuig ontstaat er een andere gewaarwording. Waarnemen is dus blijkbaar veranderen, en niet registreren van een verondersteld objectief fenomeen. (Het oog verandert het licht door het tegen te houden.)